Jesteś tu:
>
>
>
Niebezpieczne zakażenia u pacjentów z cukrzycą
Niebezpieczne zakażenia u pacjentów z cukrzycą
Katarzyna Kieś-Kokocińska
Mechanizmy, które powodują spadek odporności u chorych na cukrzycę, wynikają z zaburzeń metabolizmu glukozy na poziomie komórkowym oraz ze zmian zachodzących w tkankach i układach organizmu pojawiających się jako powikłania cukrzycy. Wewnątrzkomórkowe upośledzenie przemian glukozy zakłóca wytwarzanie aktywnych utleniaczy, które niszczą drobnoustroje. Z kolei zmiany w tkankach i naczyniach, w efekcie których dochodzi do upośledzenia ich działania, sprzyjają rozwojowi patogenów.
Z powodu zmniejszonej odporności, u chorych na cukrzycę obserwuje się wzrost podatności na zakażenia – głównie bakteryjne i grzybicze. Kiedy do organizmu wtargnie czynnik chorobotwórczy, zakażenie może rozwijać się gwałtownie i być oporne na leczenie. Upośledzenie odporności ustroju osłabia też mechanizmy, które umożliwiają sprawne i szybkie gojenie się ran. Dlatego każda rana u pacjenta z cukrzycą powinna podlegać szczególnej ochronie przed zakażeniem.
Rola pielęgniarki opiekującej się chorym na cukrzycę polega na:
- profilaktyce zakażeń
zachowaniu higieny
monitorowaniu stanu zdrowia pacjenta
podejmowaniu działań edukacyjnych skierowanych do chorego oraz jego bliskich.
Wszystkie powyższe działania powinny być konsekwentnie realizowane w czasie opieki prowadzonej zarówno w warunkach ambulatoryjnych, jak i w szpitalnych, sanatoryjnych oraz podczas opieki sprawowanej w domu czy w hospicjum. Szczególnej uwagi wymagają pacjenci, u których oprócz cukrzycy stwierdza się również inne schorzenia osłabiające siły obronne ustroju, obłożnie chorzy lub też tacy, u których stosuje się leki zaburzające pracę układu odpornościowego.
 
Po pierwsze – profilaktyka
Profilaktyka zakażeń powinna polegać na zapobieganiu rozwojowi zakażeń wśród chorych oraz na nieprzenoszeniu czynników chorobotwórczych z personelu medycznego na pacjentów(i odwrotnie). Do podstawowych działań zapobiegających zakażeniom należy rygorystyczne przestrzeganie zasad higieny – osobistej oraz miejsca pracy. Należy dbać o czystość rąk pielęgniarki oraz pacjenta, stan paznokci i skóry palców u rąk oraz kondycję skóry rąk. Dłonie są najbardziej narażone na kontakt z czynnikami chorobotwórczymi. Skóra spierzchnięta i pękająca to otwarta brama dla czynników zakaźnych. Mycie rąk przed każdym kontaktem z żywnością bądź raną to podstawowa zasada, jaka obowiązuje pielęgniarkę i diabetyka.
Czystość ciała pacjenta to kolejny ważny element profilaktyki zakażeń – szczególnie istotny u osób z ograniczoną samodzielnością lub też chorych leżących. Bardzo istotne jest dbanie o czystość u chorych na cukrzycę, u których występują wymioty lub biegunki, oraz utrzymanie higieny basenów i kaczek. Pielęgniarka powinna zwracać uwagę na ich właściwe opróżnienie, wymycie oraz dezynfekcję.
Profilaktyka zakażeń obejmuje też troskę o właściwy stan higieniczno-sanitarny pomieszczeń, z których korzysta chory na cukrzycę. Należy dbać o czystość mebli, sanitariatów oraz o usuwanie kurzu, który jest siedliskiem drobnoustrojów. Jeśli chory na cukrzycę będzie korzystać z leczenia ambulatoryjnego lub szpitalnego, należy zwracać uwagę na to, aby przebywał w dobrze przewietrzanych pomieszczeniach, ale nie w przeciągu. Świeże powietrze wspomaga usuwanie drobnoustrojów, jednak należy pamiętać, że przeciąg może prowadzić do przeziębienia.
Pielęgniarka powinna zwracać uwagę na stan skóry pacjenta – ze statystyk wynika, że zakażenia tego organu u pacjentów z cukrzycą są bardzo częste. Należy dopilnować, aby pacjent z cukrzycą podczas korzystania z kąpieli lub prysznica miał na stopach klapki, korzystał ze swojej myjki, ręcznika oraz przyborów toaletowych. W ten sposób minimalizuje się ryzyko zakażenia skóry. Jeśli pacjent z cukrzycą jest myty w łóżku, używane naczynia i wanienki muszą być czyste.
Niezwykle ważna w profilaktyce stopy cukrzycowej, a także w zapobieganiu amputacji u chorych z zespołem stopy cukrzycowej, jest higiena stóp i dobór właściwego obuwia pacjenta, w którym chodzi na co dzień.
 
Po drugie – edukacja
Monitorowanie stanu zdrowia chorego na cukrzycę pozwala na wczesne wychwycenie niepokojących objawów, które mogą świadczyć o zakażeniu albo też takich, które mogą w przyszłości doprowadzić do ich rozwoju. W przypadku pacjentów z cukrzycą monitorowanie zdrowia jest ważne w związku z dużym prawdopodobieństwem wystąpienia powikłań, np. w postaci zmian w układzie moczowym, nerwowym czy w jamie ustnej. Powinno się zwrócić uwagę na nawracające zakażenia dróg moczowych oraz pochwy. Choroby te mogą wynikać z dużego stężenia glukozy we krwi oraz neuropatii i angiopatii, których skutkiem będzie m.in. zaleganie moczu w przewodach i w pęcherzu.
Ważnym, lecz ciągle jeszcze za mało monitorowanym obszarem ciała, jest jama ustna. Wahania stężenia glukozy we krwi prowadzą do zmniejszenia ilości wydzielania śliny oraz do zmiany jej składu. To z kolei zaburza prawidłowe oczyszczanie tkanek jamy ustnej z zalegających w niej resztek pokarmów. Wskutek tego może dochodzić do rozwoju próchnicy, zapaleń przyzębia i wytwarzania patologicznych kieszonek dziąsłowych. Drobnoustroje wywołujące stany zapalne w jamie ustnej mogą przedostawać się do krwi i razem z nią wędrować po całym ciele. W ten sposób może dojść do rozwoju zakażenia w nerkach czy w płucach.
U chorego na cukrzycę do rozwoju zakażenia mogą doprowadzić z pozoru błahe czynniki. Pielęgniarka powinna być więc czujna i zwracać uwagę na zmiany w obrazie zdrowia takiego pacjenta. Niezwykle istotna jest też edukacja pacjenta, który powinien mieć świadomość, że sam może w znacznej mierze uchronić się przed powikłaniami cukrzycy. Powinien unikać wszelkich sytuacji stwarzających ryzyko wtargnięcia patogenów do ustroju.

Piśmiennictwo
1. Collins S., Parker E. Propedeutyka pielęgniarstwa. Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich. Warszawa 1989, ISBN 83-200-1356-9
2. Heczko P., Wójkowska-Mach J., Zakażenia szpitalne, PZWL, Warszawa 2009, ISBN: 9788320034745
3. Wołynka S., Pielęgniarstwo ogólne. Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich. Warszawa 1986, ISBN 83-200-0941-3
 
 

 

Nota prawnaPolityka prywatnościRedakcja serwisuKontakt z redakcjąMapa serwisuZgłoś uwagi